“Lzeen en shicrejvn is niet voor iereeden vezlafnesksprend.”
Op dinsdag 31 oktober vond in de Theaterzaal van De Bibliotheek Deventer de inspiratiesessie over laaggeletterdheid plaats. Deze sessie werd georganiseerd in samenwerking met de bibliotheek. Tijdens deze sessie werd de urgentie van laaggeletterdheid aangekaart en werden netwerkpartners geïnspireerd om binnen hun organisatie voldoende aandacht te besteden aan laaggeletterdheid. Het was een goedbezochte sessie met zo’n 35 deelnemers, waaronder een vertegenwoordiger van Stichting Lezen en Schrijven, verschillende diëtisten en leefstijlcoaches, medewerkers van Zorggroep Solis, KonnecteD, de Voor Elkaar Teams, GGD IJsselland en andere netwerkpartners uit het sociaal domein.
Welkomstwoord
De sessie begon met een welkomstwoord van waarnemend coördinator Denise de Kant. Niels Bakker, beleidsadviseur Meedoen bij Gemeente Deventer, opende vervolgens de sessie vanuit de gemeente. Hoewel het percentage laaggeletterden in Deventer iets onder het landelijke gemiddelde ligt, zijn er wel duizenden inwoners die onvoldoende beschikken over basisvaardigheden wat betreft lezen en schrijven. Niels riep de aanwezigen op om goede ideeën te delen met hem en/of het DigiTaalhuis.
Laaggeletterdheid
Vervolgens nam Lilian van Hoof, docent bij het DigiTaalhuis, de deelnemers mee in het hoe en wat van laaggeletterdheid. Zo vertelde ze dat om een tekst goed te kunnen begrijpen het van belang is dat men ongeveer 90-95% van de woorden begrijpt en dat het aanbod van teksten qua niveau vaak niet aansluit bij het niveau van de gemiddelde Nederlander. Ook blijkt 36% van de Nederlanders moeite te hebben met het verwerken van informatie over gezondheid, iets waar de aanwezigen van schrokken. De term “use it or lose it” kwam ook voorbij: wanneer je een bepaald taalniveau hebt bereikt maar dit niet onderhoudt, zakt dit taalniveau weer. Een video waarin laaggeletterden aan het woord kwamen liet zien dat het niet kunnen lezen van (medische) informatie ervoor kan zorgen dat mensen bijvoorbeeld de verkeerde medicatie innemen of de weg niet kunnen vinden in het ziekenhuis. Daarnaast bleek dat laaggeletterden vaak heel creatieve oplossingen bedenken om te verbergen dat zij moeite hebben met lezen en schrijven. Dit was een echte eye-opener voor de deelnemers. Het besef dat je buurman ook laaggeletterd kan zijn kwam erg binnen. Ook bleek het vooroordeel te bestaan dat er vooral onder ‘nieuwe Nederlanders’ veel laaggeletterdheid voorkomt, wat niet het geval is: tussen de 54-57% van de laaggeletterden is autochtoon.
Aanbod vanuit De Bibliotheek
Na de presentatie van Lilian vertelde haar collega Cleo den Os (ook docent bij het DigiTaalhuis) over het aanbod van de bibliotheek rondom laaggeletterdheid, waaronder taalmaatjes, taalgroep, oefenplein, digicursussen en formeel onderwijs bij TopTaal. Bijzondere aandacht ging daarbij uit naar ‘Voel je Goed!’. Deze interventie bestaat uit verschillende onderdelen, zoals groepslessen rondom gezond koken en bewegen, een persoonlijk advies van een diëtist en een rondleiding door de supermarkt. Samen ervaringen uitwisselen en elkaar versterken staan hierbij centraal, waarbij de deelnemers dus ook met taal aan de slag gaan. De bijbehorende cursusmap is in samenwerking met ervaringsdeskundigen opgesteld in begrijpelijke taal met korte zinnen en veel afbeeldingen. De bibliotheek wil deze interventie graag in 2024 gaan inzetten en roept alle netwerkpartners op om potentiële deelnemers door te gaan verwijzen.
Taalambassadeurs
Na een korte pauze vertelden taalambassadeurs Henk en Jacob over hun ervaringen. Door een tuberculosebesmetting heeft Henk in zijn kindertijd een aantal jaren school gemist, waardoor zijn ontwikkeling wat betreft lezen en schrijven is achtergebleven. Een groot deel van zijn leven heeft hij dit proberen te verbloemen en kreeg hij veel hulp van zijn vrouw, maar toen zij getroffen werd door een herseninfarct besefte hij dat dit niet langer zo kon. Via Stichting Lezen en Schrijven heeft hij toen drie jaar lang aan zijn lees- en schrijfvaardigheden gewerkt en is hij taalambassadeur geworden. Jacob is vanaf jonge leeftijd slechthorend, wat veel invloed heeft gehad op zijn schooltijd en daarmee zijn lees- en schrijfvaardigheden. Hij is sinds 2022 taalambassadeur. In deze rol beoordeelt hij bijvoorbeeld of folders goed leesbaar zijn, of ziekenhuizen voldoende toegankelijk zijn en of websites voor hem goed te begrijpen zijn. De deelnemers luisterden geboeid naar de verhalen en mochten ook vragen stellen. Zo bleek het papierwerk rondom een medische afspraak lastig te zijn en was een deelnemer benieuwd of de taalambassadeur dit ook durfde aan te geven bij de medische professional. Een andere deelnemer vertelde kippenvel te hebben gekregen van het verhaal en was benieuwd of de taalambassadeurs ook weten of ze andere laaggeletterden met hun verhaal hebben kunnen inspireren. Zij vertelden dat ze veel positieve reacties kregen. Ten slotte kwam de vraag of er ook veel laaggeletterde jongvolwassenen en taalambassadeurs zijn. Hoewel de grootste groep laaggeletterden van de oudere generatie is, zit er wel een groei in het aantal laaggeletterde jongvolwassenen. Er zijn echter nog niet zoveel jonge taalambassadeurs.
In gesprek over kansen en mogelijkheden
Om de sessie af te sluiten gingen de deelnemers in groepjes uiteen om het aan de hand van een praatplaat te hebben over de kansen en mogelijkheden rondom laaggeletterdheid in de eigen organisatie. Hieruit kwam naar voren dat veel deelnemers vooral een betere bewustwording rondom het thema mee naar huis namen, bijvoorbeeld dat het een groter taboe blijkt te zijn dan verwacht en dat laaggeletterden veel drempels ervaren. Het is volgens hen zeker mogelijk om hier meer aandacht aan te besteden binnen de verschillende organisaties, bijvoorbeeld door verschillende disciplines aan elkaar te verbinden, goed op taalgebruik te letten binnen de organisatie (en dit ook te checken bij de doelgroep) en te werken vanuit een intrinsieke motivatie om hier een bijdrage aan te willen leveren. Pharos heeft een e-learning ontwikkeld rondom effectieve communicatie in de zorg, één van de deelnemers raadde aan om deze te volgen. Ook kreeg iedereen een tas mee met daarin verdere informatie en communicatie over ‘Voel je Goed!’. De presentatie van de sessie is terug te zien via deze link.
Nogmaals bedankt aan alle aanwezigen en de sprekers! Mochten er na het volgen van de sessie of het lezen van dit verslag mooie ideeën of kansen voor het netwerk ontstaan, neem dan contact op met Denise of Auke. Volgend jaar organiseren we weer nieuwe inspiratiesessies vanuit het netwerk. Heb je interesse om als (nieuwe) netwerkpartner een sessie met ons te organiseren, laat dit dan aan ons weten. Wil je op de hoogte blijven van alles rondom Samen Gezond in Deventer? Volg ons op LinkedIn en abonneer je op onze nieuwsbrief!
