“Suïcidepreventie is van ons allemaal”
Op dinsdag 26 maart organiseerde Samen Gezond in Deventer een inspiratiesessie over suïcidepreventie voor haar netwerkpartners. De opkomst was groot; ruim 70 geïnteresseerden van organisaties in het gezondheids- en sociaal domein kwamen samen in het Stadhuis in Deventer om in gesprek te gaan over dit thema. Want suïcidepreventie is van ons allemaal.
Welkomstwoord
Marleen Munneke, beleidsadviseur gezondheid bij de gemeente Deventer, opende de sessie. In haar openingswoord lichte ze het belang uit van aandacht voor dit thema. In 2023 hebben gemiddeld 6 jongeren en jongvolwassenen per week een einde aan hun leven gemaakt. Daarnaast ervaart 1/3e van de jongeren mentale problemen. Focus op deze doelgroep is dus van groot belang. In het beleidskader gezondheid van gemeente Deventer is mentale gezondheid een van de speerpunten. De gemeente wil blijvend inzetten op suïcidepreventie. De uitkomsten van deze inspiratiesessie neemt de gemeente mee om vervolgplannen in te vullen en gezamenlijk op te pakken.
Lokaal actienetwerk suïcidepreventie
Vervolgens nam Marleen Engelbarts, adviseur publieke gezondheid bij GGD IJsselland, het woord over. Zij nam de aanwezigen in haar presentatie mee in het lokale actienetwerk suïcidepreventie van regio IJsselland. In 2018 is met alle gemeenten in de regio en in samenwerking met 113 het actienetwerk gestart met als doel dat inwoners van de regio niet langer eenzaam en radeloos sterven door zelfdoding. Het netwerk is gebaseerd op een community-aanpak, want 60% van de mensen die overlijdt aan suïcide is niet bekend in de zorg. Suïcide/suïcidale gedachten kunnen we allemaal tegenkomen; in ons werk en omdat we naasten zijn. We kunnen hier dus ook allemaal een rol in vervullen.
Door inzet op vier pijlers wil het netwerk het taboe rond suïcide doorbreken, suïcidale gedachten beter signaleren en bespreekbaar maken, en van daaruit indien nodig sneller toe leiden naar hulpverlening:
- Publiekscampagne gericht op taboe doorbreken, zoals de regionale publiekscampagne ‘Zelfmoord? Praat erover’ en de landelijke publiekscampagne ‘1K Z1E J3’
- Gatekeepers training
- Inzet op specifieke risicogroepen
- Samenwerking in de keten
Samen Minder Suïcide van 113
Marieke Wiebing van 113 nam het stokje over met een verdieping op de Beweging Samen Minder Suïcide – jongvolwassenen van praten naar doen! Elke maand verliezen we gemiddeld een klaslokaal aan jongeren tot 30 jaar door zelfdoding, met name jongvolwassenen. In 2023 is de Beweging Samen Minder Suïcide gestart vanwege deze zorgelijk hoge aantallen. De ambitie van dit programma is zelfdodingscijfers onder jongvolwassenen in Nederland terugdringen middels het vergroten van kennis en inzicht over: wat jongvolwassenen met suïcidaliteit kenmerkt, wat hun behoeften zijn aan hulp en ondersteuning en welke effectieve interventies hier mogelijk bij aansluiten.
Een voorbeeld van een onderzoek binnen dit programma is een verdiepend onderzoek over de oorzaken van suïcidaliteit. Vaak is dit een blootstelling aan een complex samenspel van kwetsbaarheid en acute stressfactoren zoals prestatiedruk, eenzaamheid, financiële problemen, sociale media, wereldproblematiek, en gebrek aan zingeving. Vervolgens keken we naar een filmpje waarin 7 jongeren aan het woord kwamen over oorzaken van hun suïcidaliteit. Je nergens veilig voelen, ouders in scheiding, niet geleerd hebben met emoties om te gaan, een onbegrepen gevoel, een burn-out en een gevoel van waardeloosheid waren oorzaken die deze jongeren en jongvolwassenen benoemden. Uit het verdiepende onderzoek kwamen ook aanbevelingen van jongvolwassenen;
- Praat met ons over hoe wij ons voelen en bied laagdrempelige hulp.
- Help ons hulp zoeken en sluit de professionele hulpverlening beter aan bij onze behoeften.
- Geef les over mentale gezondheid en bied perspectief en zingeving.
- Maak sociale media veiliger.
In een tweede filmpje wat Marieke liet zien kwamen de jongeren aan het woord met een boodschap aan de samenleving. Zorg dat je incheckt bij iemand, iemand die je echt ziet en vervolgens ook iets doet als het niet goed met je gaat is helpend. Behandel ons ook als persoon, en niet een nummertje. Daarnaast werd het belang van leren over emoties, en inloophuizen aangekaart.
Marieke eindigde haar verhaal met een korte vooruitblik. In 2024 en 2025 zal de beweging verder uitgebouwd worden. Daarvoor zijn ze momenteel onder andere een routekaart aan het ontwikkelen om hulpverlenging beter in kaart te brengen.
Ervaringsverhaal
Na een korte pauze deelde ervaringsdeskundige Stefano Hennevelt zijn verhaal. Stefano legde uit dat hij blij was om hier nu over te kunnen praten. In zijn persoonlijke verhaal nam hij iedereen mee in zijn leven. Daarin legde hij uit hoe hij 11 jaar lang met suïcidale gedachten heeft rondgelopen. Een compagnon gaf hem een duwtje om er over in gesprek te gaan. Hij gaf hem inzichten die hij nodig had, en waardoor hij zelfdoding gedachten durfde uit te spreken. Wat Stefano uiteindelijk verder hielp was professionele hulp. Daarvoor was het wel nodig dat iemand die dichtbij hem stond en veel om hem gaf hem die richting op stuurde. Stefano gaf de aanwezigen nog mee dat het niet zo moeilijk zou moeten zijn om over te praten. Het is een zwaar onderwerp, maar het helpt om de drempel over dit gesprek te verlagen. Het openen van het gesprek over suïcidaliteit moet niet te moeilijk zijn, maar vooral een open gesprek. Eigen openheid, en je eigen kwetsbaarheid laten zien opent deuren. Zorg dat je af en toe incheckt bij vrienden, collega’s en andere om je heen. Eén zin kan soms al een verschil maken. Stefano maakte veel indruk op de aanwezigen met zijn verhaal.
In gesprek over suïcidepreventie in de eigen organisatie
We eindigde de inspiratiesessie door in groepjes uiteen te gaan en middels persona’s en discussievragen in gesprek te gaan over suïcidepreventie. Deelnemers gingen in gesprek over aandacht voor suïcidepreventie binnen hun eigen organisaties, de kansen die ze daar nog zien liggen, en samenwerkingen die daarvoor nodig zijn. In de discussie werd onder andere gesignaleerd dat de doelgroep zich veel achter gesloten deur bevindt en dat het lastig is deze in beeld te krijgen. Het onderwijs werd hierin als een belangrijke partner gezien die een signaal kan afgeven. Ook werd aangegeven dat het leren praten over emoties en mentale gezondheid naast rekenen en taal een belangrijk vak in het onderwijs zou moeten zijn. Daarnaast werd vanuit het publiek aandacht voor de individualisering van de samenleving en gebrek aan sociale cohesie genoemd. De link met eenzaamheid werd daarbij ook gemaakt.
Nogmaals bedankt aan alle aanwezigen en de sprekers! Mochten er na het volgen van deze sessie mooie ideeën of kansen voor het netwerk ontstaan, neem dan contact op met Lonneke Snoeren. We horen graag van alle aanwezigen wat jullie van de inspiratiesessie vonden, welk vervolg jullie voor de eigen organisatie of de gemeente zien, en wat jullie daarvoor nodig hebben.
Houd de LinkedIn van Samen Gezond in Deventer in de gaten voor volgende inspiratiesessies vanuit het netwerk. Heb je interesse om als (nieuwe) netwerkpartner een sessie met ons te organiseren, laat dit dan aan ons weten. Wil je op de hoogte blijven van alles rondom Samen Gezond in Deventer? Volg ons op LinkedIn en abonneer je op onze nieuwsbrief!
