Op het gebied van roken worden al verschillende activiteiten uitgevoerd in Deventer. De focus ligt onder andere op een rookvrije omgeving, de Gezonde School en rookvrije (sport)accomodaties, speeltuinen en wijkcentra. Diverse budgetten (oa. het Lokaal Preventieakkoord) bieden in 2022 en 2023 mogelijkheden voor een extra inzet op Rookvrij Deventer. Het lijkt niet te ontbreken aan aanbod en ondersteuningsmogelijkheden, maar de doelgroep bereikt het aanbod nog onvoldoende. In de inspiratiesessie van maandag 20 september hebben we samen met alle aanwezigen besproken wat er nodig is om de toeleiding en begeleiding te versterken.
Een brede groep van 18 enthousiaste en betrokken professionals was aangesloten, ook diegenen voor wie roken niet direct een speerpunt is. Uit diverse sectoren was vertegenwoordiging: zorg, financiën, welzijn, sport, verslaving en (semi)overheid.
Wethouder Rob de Geest opende de bijeenkomst. Hij noemde dat er op diverse plekken in de gemeente al aandacht is voor Rookvrij Deventer, maar dat er ook nog kansen liggen. Als voorbeeld noemde hij een informatiebijeenkomst stoppen met roken die onlangs bij de gemeente intern is georganiseerd. Huisarts en kaderarts COPD/Astma Judith Vermeulen van HCDO nam ons mee in de cijfers en gevolgen van roken en de ervaring en mogelijkheden vanuit de eerste lijn (zie bijgevoegde powerpoint). Daarna ging Marleen Engelbarts (adviseur gezondheidsbevordering oa op thema roken bij GGD IJsselland) met een aantal deelnemers in gesprek over hun ervaringen met het (bespreekbaar maken van) thema roken. Waar lopen professionals tegen aan, wat hebben ze nodig?
Roken wordt nog steeds ervaren als een moeilijk te bespreken onderwerp. De juiste benadering en gesprekstechniek hiervoor is belangrijk. Bijvoorbeeld vanuit de jeugdgezondheidszorgervaren ze dat ouders vaak er niet voor open staan om over hun eigen rookgedrag te spreken. Binnen het Geldfitspreekuur komt het wel regelmatig aan bod, omdat het ook financiële voordelen heeft om te stoppen. Echter ervaren veel cliënten zoveel stress dat zij geen ruimte voelen om op dat moment te stoppen. Voor jongerenwerkers staat het contact met de jongeren voorop; een band opbouwen is voor hen het belangrijkst. Het roken ter sprake brengen ligt niet direct voor de hand. Ze wachten het goede moment af.
Zoals Judith Vermeulen in haar presentatie aangaf: We hebben het tij mee! Dat werd ook door aanwezigen bevestigd. Er gebeuren namelijk al wel mooie dingen: Het aantal startende rokers onder kinderen is gedaald. Het is het imago veranderd. Het is al niet meer zo stoer of normaal om te roken als een aantal jaar geleden.
Het was mooi dat er tijdens de inspiratiesessie al waardevolle tips werden uitgewisseld:
- Zo was het voor een aantal deelnemers onbekend dat op de IJssellandscan van de GGD verschillende cijfers over roken staan. Ook kan een vergelijking tussen gemeenten worden maken.
- Wees een OEN: Open Eerlijk Nieuwsgierig. Vraag niet: heb je wel eens gedacht te stoppen met roken. Maar: Mag ik met je in gesprek over roken? Of Waar wil jij (als eerste) mee aan de slag?
- Agendeer het thema ook binnen de Voor Elkaar Teams, specifiek opbouwwerk.
- Meeroken mag geen excuus zijn voor professionals om verbinding te leggen.
- Wees je bewust dat er een verschil is tussen willen en kunnen. Ga er niet van uit dat iedereen weet dat roken ongezond is. Het volgende voorbeeld van de Voedselbank illustreert dit: Bij de Voedselbank zitten steeds meer gezonde, maar soms relatief onbekende producten in het pakket. De Voedselbank merkte dat de afnemers niet wisten hoe ze die producten moeten bereiden en geeft nu recepten mee in het pakket.
Vervolgens gingen we in break out-rooms uiteen met de volgende vragen:
- Welke kansen en mogelijkheden zie jij voor Deventer?
- Wat kun jij daarin betekenen?
- Wie of wat heb je daarvoor nodig?
- Is er noodzaak voor financiële ondersteuning? In welke orde?
- Zijn er organisaties die hier ook een rol in kunnen spelen, maar nu niet aanwezig zijn?
Uit deze sessies kwamen o.a. de volgende ideeën terug:
- Hoe open je het gesprek over roken? En wanneer begin je erover. Er bestaat onder professionals behoefte aan meer vaardigheden en/of tools op dit gebied.
- Zichtbaarheid vergroten van het aanbod en ondersteuningsmogelijkheden.
- Het meer verbinden van het aanbod en elkaar beter weten te vinden. Een online platform zou een eerste stap kunnen zijn.
- Verbinding met professionals die in contact zijn met de doelgroep, zoals jongerenwerkers of thuiszorgprofessionals
- Stimuleren van bewegen biedt ook kansen op breder vlak. Bewegen kan soms een vehicle zijn om aan meer leefstijlfactoren te werken (bijv slaap, voeding, roken).
- Regionale samenwerking op het gebied van roken tav het aanbod en elkaar versterken.
- Verbinden van het thema roken aan andere thema’s zoals overgewicht, armoede etc. Thema’s in toekomst minder geïsoleerd benaderen, meer integraal. Gedachtengoed van ZZ naar GG kan hierin helpen. De programma’s Kind naar Gezonder Gewicht, Gezonde School en ook de GLI-coach[1] bieden mogelijkheden. Denk goed na over de volgorde der dingen.
- Beleid binnen onze organisaties: rookvrije terreinen, stoppen met roken aanbod etc.
- Laagdrempelig aanbod, informatie in de wijk
- Verspreiding van informatie ook via bijv. thuiszorg
- Rookvrije zones uitbreiden.
Tijdens de afronding is geconcludeerd dat de volgende punten het meest waardevol zijn om verder te verkennen:
- Ondersteuning/tools voor professionals gericht op gespreksvoering
- Helderheid over lokaal/regionaal aanbod (zowel voor professionals als inwoners)
- Hoe zijn mensen het beste te beïnvloeden? Rolmodellen zoeken en presenteren. Toegespitste boodschap op bijv jongeren.
Van de aanwezigen hebben 6 personen zich aangemeld om hier samen vervolg aan te willen geven. Heel mooi! Zij ontvangen een uitnodiging voor vervolggesprek om tot een concreet plan te komen.
Uiteraard houden we jullie via de nieuwsbrief en website op de hoogte. Was je niet bij de bijeenkomst, maar heb je nog andere ideeën, schroom niet om contact op te nemen met Annemiek Visser (a.visser@ggdijsselland.nl).
